Besproken aan de hand van de gang van zaken bij de Hero-conservenfabriek Breda
Presentatie: Peter van de Steenoven
Datum: DINSDAG 10 februari 2026
Tijd: 19.30 – 22.00 uur (zaal open: 19.00 uur)
Locatie: Ontmoetingscentrum De Vlieren,Mgr. Nolensplein 1, 4812 JC BREDA
GRATIS ENTREE voor leden van De Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. Graag vooraf aanmelden via deze link
Niet-leden betalen vooraf € 5,00, door overmaking op rek.nr.: NL83 INGB 000 11 28 188 t.n.v. Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. Ovv Hero
Peter van de Steenoven was één van de zeven historici die zich de afgelopen jaren onder leiding van Arnoud-Jan Bijsterveld met het onderzoek naar het functioneren van Brabantse ondernemingen tijdens de oorlog hebben bezig gehouden.
Peter heeft daarvoor archiefonderzoek gedaan naar de gang van zaken bij de Hero conservenfabriek in Breda en deze vergeleken met de resultaten van eerder onderzoek bij andere Bredase industriële bedrijven.
Het onderzoek heeft geleid tot de uitgave van het boek
Ondernemen in oorlogstijd, Noord-Brabantse industrie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Twee van de acht hoofdstukken uit het boek hebben betrekking op Bredase bedrijven: Etna, geschreven door Paul Klep en Hero van Peter van de Steenoven.
Peter van de Steenoven studeerde o.a. contemporaine geschiedenis en was werkzaam als leraar en schoolleider in het voortgezet onderwijs. Hij houdt zich bezig met de bestudering van de geschiedenis van Breda en publiceerde enkele historische romans.
en het schrijven van historische en erfgoed artikelen
Tijdens deze bijeenkomst nemen wij u mee in de wereld van AI en laten wij zien hoe deze technologie uw eigen zoek- en schrijfproces kan verrijken, versnellen en verdiepen.
Niet-leden betalen vooraf € 5,00, door overmaking op rek nr:
NL83 INGB 000 11 28 188
tnv Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland.
Ovv AI
GLBNXT (Global Next ) maakt slimme software die bedrijven helpt om met AI snel belangrijke informatie te vinden en beter beslissingen te nemen.
Wat kunt u verwachten?
Introductie tot AI-programma’s: Korte uitleg over verschillende AI-tools, zoals tekstgenerators (ChatGPT, Copilot), analysetools en vertaalprogramma’s. U krijgt inzicht in wat deze programma’s kunnen, van het opstellen van conceptteksten tot het samenvatten van complexe bronnen en het vertalen van historische documenten.
AI in de praktijk: We tonen concrete voorbeelden van hoe AI het onderzoek, de analyse en het schrijfproces ondersteunt binnen het domein van geschiedenis en erfgoed. Denk aan het vinden van relevante informatie in grote tekstbestanden, het structureren van artikelen, en het checken van bronnen op feitelijke juistheid.
Werken met eigen PDF-bestanden: Ontdek hoe u AI kunt inzetten binnen een afgesloten, eigen collectie van PDF-artikelen. Met behulp van specifieke AI-tools kunt u gerichte vragen stellen over uw eigen archief, snel relevante passages vinden en zelfs samenvattingen of analyses laten maken zonder dat uw documenten het eigen veilige netwerk verlaten.
Voor wie is deze presentatie?
Deze bijeenkomst is geschikt voor iedereen die werkt met historische bronnen, erfgoedcollecties of wetenschappelijke teksten, en voor iedereen die gewoon benieuwd is naar de nieuwste digitale mogelijkheden. Zowel beginners als gevorderden zijn van harte welkom!
Laat u verrassen door de kracht van AI en ontdek hoe u deze technologie praktisch kunt toepassen binnen uw eigen werkveld. Heeft u vragen vooraf, neem gerust contact met ons op! Overigens is deze uitnodiging met behulp van Copilot gemaakt.
Het is onvermijdelijk, maar in deze presentatie zullen veel Engelse termen worden gebruikt, omdat het de taal is van AI waar het de gebruikte begrippen betreft.
T.n.v. Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland.
Ovv Liesbosch.
Toelichting:
Oktober is de maand van de geschiedenis. Dit jaar is het thema “Natuurlijk”.
We hebben Marianne van den Berg – Takx bereid gevonden om in het kader van dit thema te komen vertellen over Het Liesbosch, haar geboortegrond.
Het Liesbosch is het grootste oude zomereikenbos van Brabant, ingebed in de Baronie van Breda. Eeuwenlang beheren de heren van Breda, de Nassaus en het Staatsbosbeheer het bos. In de loop van de eeuwen verandert de functie van het bos. Aanvankelijk is de jacht evenals de houtopbrengst belangrijk voor de Heren van Breda. Later gaat de functie over van de jacht naar recreatie. Ook de sociale en economische omgeving van de Baronie van Breda beïnvloedt de geschiedenis van het bos
Hierover heeft Marianne een boek geschreven, waarin de vele facetten als een caleidoscoop eeuwenlang het bos hebben gekleurd: Het boek geeft alle geheimen van het Liesbosch prijs.
Haar grootvader is in 1924 naar het Liesbosch getogen om van het Staatsbosbeheer de ‘Uitspanning De Boschwachter Liesbosch’ over te nemen. In 2024 heeft de familie het 100-jarig bestaan gevierd van restaurant: ’Boschwachter Liesbosch’ ! Dit is de aanleiding voor haar geweest om een boek over Het Liesbosch te schrijven.
zeven eeuwen bouw- en woongeschiedenis van het huidige Huis Van Brecht, een bloemlezing’
Presentatie: Jacques Brinkhof Datum: DINSDAG 16 september 2025 Tijd: 19.30 – 22.00 uur (zaal open: 19.00 uur)
Locatie: Ontmoetingscentrum De Vlieren, Mgr. Nolensplein 1, 4812 JC BREDA
GRATIS ENTREE voor leden van De Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. Graag vooraf aanmelden via; secretariaat@bredaenommeland.nl
Niet leden betalen vooraf € 5,00, door overmaking op rek nr: NL83 INGB 000 11 28 188 tnv Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. Ovv huis van Brecht.
Het Huis van Brecht staat bekend als het oudste, nog bestaande stenen huis van Breda.
Jacques neemt ons vanavond mee in de geschiedenis van het Huis van Brecht. Hij zal speciale aandacht schenken aan de verschillende bewoners en hun specifieke bijdrage aan de bouwgeschiedenis van dit Bredase monument..
In 1427 kwam het huis door huwelijk in handen van Jan van Brecht, die het huis zijn naam gaf. Het pand is een van de weinigen die niet afbrandden in 1490 en 1534. Godert van Brecht bouwde in 1529 de laatgotische galerij aan de binnenplaats. De laatste ‘Bredase’ Van Brecht, Anna, verkocht het pand in 1607. Het pand bleef een van de aanzienlijkste huizen van Breda. In het begin van de negentiende eeuw werd het pand bij het KMA-complex getrokken en in 1993 gerestaureerd. Het huis is een goed voorbeeld van hoe een adellijke woning in Breda in de zestiende eeuw uit zag.
Jacques Brinkhof (luitenant kolonel bd) is na zijn pensionering lid geworden van de Historische Verzameling KMA. Hij heeft in die hoedanigheid uitgebreid studie gemaakt van het Huis van Brecht.
Datum: maandag 9 juni 2025, 19.30 uur Grote Kerk te Breda.
Op Pinkstermaandag 9 juni zal weer de traditionele Nassaulezing plaatsvinden in de Grote of Onze Lieve Vrouwe kerk te Breda.
De lezing wordt verzorgd door Luc Panhuysen, schrijver van verschillende historische boeken. Zo schreef hij onder andere boeken over het Rampjaar 1672 en over de gebroeders de Witt. Het boek “Oranje tegen de Zonnekoning” werd een bestseller. In dit boek betreft de “Oranje” Willem III, stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden én koning van Engeland. Over deze Nassau zal de lezing gaan.
Waarom is Willem III zo interessant? Volgens Luc Panhuysen omdat hij de slimste prins is die het huis van Oranje heeft voortgebracht, maar ook een onooglijk mannetje die de strijd aangaat met de meest ijdele en machtsbeluste koning van dat moment, Lodewijk XIV van Frankrijk. En in die strijd heel Europa meeneemt en Nederland aan het einde van die Gouden Eeuw tot het centrum maakt van de Europese strijd tegen een vorst met wereldse ambities.
Deze zelfde Willem III liet het kasteel van Breda voltooien zoals zijn voorvader Hendrik III van Nassau het bedoeld had. In 1702 gaf hij de opdracht de toren van de Grote of Onze Lieve Vrouwe kerk te voorzien van een nieuwe spits.
Kortom, er is heel veel te vertellen over deze Prins van Oranje, Graaf van Nassau, Heer van Breda, het belooft een zeer interessante lezing te worden.
Langs deze weg nodigt het bestuur van de Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland u van harte uit tot het bijwonen van de presentatie van het
Jaarboek “de Oranjeboom”, LXXVII
Editie 2024.
Bouwen en ondernemen in het Interbellum (1918 – 1940)
Tevens opening van de fototentoonstelling: INTERBELLUMDe bouw van de Sacaramentskerk en enkele woonwijken.
Niet leden betalen vooraf € 5,00,door overmaking op rek nr:
NL83 INGB 000 11 28 188
tnv Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland.
ovv PRESENTATIE JAARBOEK.
Betaling bij binnenkomst ook mogelijk.
De Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland Is vanaf 1 januari 2024 een fusievereniging van de Geschiedkundige- en Oudheidkundige kring van Stad en Land van Breda “De Oranjeboom” en Erfgoedvereniging Engelbrecht van Nassau.
De vereniging heeft als doel: het onderzoeken van het verleden van Breda en ommeland, het bevorderen van het behoud van historische waarden in dat gebied en het delen van die kennis en het verrichten van al wat hiermee verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn.
De vereniging tracht dit doel onder meer te bereiken door:
Het houden van lezingen, excursies en andere activiteiten.
Het uitgeven of doen uitgeven van publicaties.
Samen te werken met organisaties en personen, die zouden kunnen helpen het gestelde doel te bereiken.
Het Jaarboek “de ORANJEBOOM” is niet meer weg te denken uit de beschrijving van de geschiedenis van Breda. Dit jaar wordt het 77ste deel van het jaarboek gepresenteerd.
De presentatie van de middag is in handen van de Marc Cantrijn, voorzitter Breda en ommeland.
14.30 uur: Inloop met koffie en thee.
15.00: Opening door de voorzitter van de Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland, Marc Cantrijn.
15.05: Geert Siefken, Honderd jaar Sacramentskerk en Sacramentskoor.
15.15: Mart Franken, De Bredase Sacramentskerk van Jan van Dongen jr. Exponent van de roaring twenties in de katholieke architectuur.
15.35: Just de Leeuwe. Machiel Vrijenhoek als architect van de socialistische woningbouwvereniging in Breda.
15,50: Frans Gooskens: De vele bouwprojecten van Jan van Poppel. En waarom krijgt Breda in 1935 een passage, die geen passage is?
16.05: Frans Gooskens, voorzitter redactiecommissie, over de inhoud van Jaarboek 77 en aanbieding eerste exemplaar aan het bestuur van de Sacramentskerk, de Familie van Poppel en de Familie Korteweg. Tevens opening fototentoonstelling, over de bouw van de Sacramentskerk en nieuwe woonwijken.
16.15: Afsluiting door voorzitter Marc Cantrijn.
16.20 – 17.30: Uitreiking Jaarboeken aan de leden. Ontmoeting met een drankje en een hapje.
Fototentoonstelling: INTERBELLUM.De bouw van de Sacramentskerk en nieuwe woonwijken
INTERBELLUM. Een tijd van crisis en gevaar voor oorlog. Maar ook een tijd met vooruitstrevende architectuur en technische ontwikkelingen. Met afbeeldingen uit Jaarboek De Oranjeboom 77 wordt een overzicht gegeven van de de bouw van nieuwe woonwijken in Breda rond de singels.
Er is eerst aandacht voor de bouw van de Sacramentskerk. Daarna wordt de focus verlegd naar de nieuwe wijken met arbeiderswoningen aan de westkant van de stad. Recent opgerichte woningbouwverenigingen, katholiek en socialistisch, gaan de strijd aan om de gunst van de arbeider.
Eind jaren twintig en tijdens de jaren dertig gaan de twee bouwondernemers, Jan van Poppel en Jaap Korteweg, honderden jaren dertig woningen bouwen. Door de beschikbaar gekomen goedkope arbeid en bouwmaterialen kunnen zij kwalitatief goede herenhuizen bouwen. Deze woningen bepalen nog steeds een groot deel van het aanzien van de stad.
Tenslotte is er aandacht voor winkeliers Vennings, die mee voorop loopt bij de eerste televisie ontwikkelingen.
De fototentoonstelling is te bezoeken tot 26 april.
Breda’s eerste stappen in een totaal nieuw muziekgenre vóór WO-II
Presentatie: Jack van Elewout Datum: DINSDAG 11 maart 2025 Tijd: 19.30 – 22.00 uur (zaal open: 19.00 uur)
Locatie: Ontmoetingscentrum De Vlieren,Mgr. Nolensplein 1, 4812 JC BREDA
GRATIS ENTREE voor leden van De Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland.
Niet leden betalen vooraf € 5,00,
door overmaking op rek nr:NL83 INGB 000 11 28 188
tnv Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland.
Ovv Jasz Jass Jazz.
De naam ‘Jasz’ wordt in Breda in de jaren twintig van de vorige eeuw gehanteerd, met name ter aankondiging van amusement tijdens kermis, carnaval en stedelijke jubilea.
‘Jass’ is de benaming voor de Amerikaanse muziekstijl tussen 1917 en midden jaren twintig. ‘Jazz’ is de gebruikelijke naam voor alle muziekuitingen door musici uit Amerika met roots in de Afro-Amerikaanse populatie, gemixed met de muziektraditie van de emigranten uit West-Europa.
Vraag een willekeurige Bredanaar om een belangrijk Breda’s evenement te noemen en de kans is behoorlijk groot dat het jaarlijkse jazzfestival genoemd wordt. Het evenement bestaat inmiddels ruim vijftig jaar en is wereldwijd bekend.
De basis hiervoor ligt in de naoorlogse jazzexplosie, maar hoe zag dit er voor WO II uit ? De jazz wordt via de ‘plaat’ al sinds 1917 in Europa geïmporteerd. Hoe reageerde de gevestigde orde? Wat was de inbreng van de jeugd? Wat was er aan jazzactiviteiten merkbaar? Was er een relatie tussen commercie en jazz? Hoe was de verhouding tussen professionele en amateurjazzmusici ? Was Breda voor WO II een jazzstad??
Het Kilacadmon orkest van de KMA (1926 – 1940)
Jack van Elewout is auteur van de uitgebreide, driedelige studie: Bredase muziekschets van de 20ste eeuw. Hij is jazzliefhebber en muzikant, maakte daarnaast een historisch overzicht van de ontwikkeling van de jazzmuziek in Breda. Hij heeft alle jazzfestivals in de stad meegemaakt in diverse geledingen en is als middelbare scholier begonnen met het verzamelen en bewaren van publicaties aangaande het muziekevenement. Jack verzorgde voor ons een tweedelige lezing over de historie van het jazzfestival.
GRATIS ENTREE voor leden van De Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. (Graag vooraf aanmelden via secretariaat@bredaenommeland.nl )
Niet-leden betalen vooraf € 5,00, door overmaking op rek nr: NL83 INGB 000 11 28 188 tnv Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. ovv. Bredase genealogie
Frans Roelvink zal ons vanavond meenemen in de wereld van de genealogie, ook wel stamboomonderzoek. Het is een discipline van de geschiedkunde die zich bezighoudt met voorouderlijk onderzoek en de afstamming van een familie.
Voor de pauze zal Frans een toelichting geven op stamboomonderzoek in het algemeen, de bronnen die geraadpleegd kunnen worden, waar we deze bronnen kunnen vinden, wat er momenteel online te vinden en de werkwijze.
Het gedeelte na de pauze zal een soort genealogische tijdreis zijn door de geschiedenis van Breda:
Frans zal starten bij de Middeleeuwse Heren van Breda met hun aanhang en daarna de oligargische magistraat van Breda in de zeventiende en de achttiende eeuw bespreken. Hierbij schenkt hij o.a. aandacht aan de grafzerken en epitafen in de Grote Kerk.
Ook is er aandacht voor Bredase familiebedrijven, waarbij genealogie een belangrijke rol speelt. Denk hierbij aan de Etna en de Drie Hoefijzers.
Tenslotte zal het onderwerp genealogie en demografie besproken worden: Waar komt de Bredase bevolking vandaan ?
Frans Roelvink (1951, Oirschot) woont vanaf 1974 in Breda, werkte eerst bij een grafisch bedrijf voordat hij bij de gemeente Breda functies vervulde bij Sociale Zaken en Interne Dienstverlening.
Zijn belangstelling voor genealogie werd rond 1974 gewekt door de verhalen in zijn familie over twee overgrootvaders en een grootvader. Bij zijn voorouderonderzoek is hij terug tot in de middeleeuwen gekomen.
Frans is bijna 35 jaar als vrijwilliger actief geweest binnen de Nederlandse Genealogische Vereniging. Daarnaast was hij actief zowel in Engelbrecht van Nassau (eindredacteur kwartaalblad) als De Oranjeboom.
Volgende lezing: Op dinsdag 14 januari 2025 zal de ALV worden gehouden.
De eerste lezingen staan gepland op dinsdag 11 februari en dinsdag 11 maart.
GRATIS ENTREE voor leden van De Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. (Graag vooraf aanmelden)
Niet leden betalen vooraf € 5,00, door overmaking op rek nr: NL83 INGB 000 11 28 188 T.n.v. Erfgoed- en Geschiedkundige Vereniging Breda en ommeland. ovv. Poolse Gemeenschap
Voor de pauze zal Frank een toelichting geven op het begin van de oorlog en het versplinterde Poolse leger. Vervolgens zoemt hij in op de vorming van de Poolse Pantserdivisie onder generaal Maczek.
Deze Pantserdivisie trok van Normandië naar Wilhelmshaven, met een oponthoud van vijf maanden in Breda en omgeving. Een oponthoud met verstrekkende gevolgen…
Na de pauze start Frank met de bevrijding van Breda: ‘In 1944 werd Breda bevrijd en bevree’en, gelukkig heeft onze stad er weinig onder gelee’en.’
In 1945 braken spannende tijden aan: Hoe nu verder, niet terug naar Polen …. en dan Frank staat stil bij een belangrijk hoofdstuk: ‘Bij ons thuis…’ Hij vertelt over de Poolse gemeenschap in Breda, de Poolse kerk, verenigingen, cafés. Tenslotte staat hij kort stil bij de onderwijsprojecten van het Maczek Memorial.
Frank Jankowski is in 1952 geboren als derde kind van een Bredaas meisje en een Poolse bevrijder. Na de Doornbosschool en de Jozef-ULO ging hij naar de Kweekschool.
Hij werkte 45 jaar in het onderwijs als leerkracht, directeur, bovenschools directeur en voorzitter college van bestuur. In zijn vrije tijd was hij dirigent van verschillende jeugd- en jongerenkoren.
Momenteel is Frank o.a. secretaris van de educatie commissie van het Generaal Maczek Memorial.
Volgende lezing: Op dinsdag 26 november zal Dhr. Frans Roelvink een lezing voor ons verzorgen, die in de Waalse Kerk, aanvang 19.30 uur zal worden gehouden. Het onderwerp: Genealogie in het algemeen en specifieke Bredase onderwerpen in het bijzonder.
Recent ontvingen we het bericht dat ons erelid Kees Machielsen is overleden. Kees was gedurende vele jaren voorzitter van De Oranjeboom. Zijn onuitputtelijke energie en enthousiasme zijn voor de vereniging gedurende vele jaren van grote waarde geweest. Kees was op vele terreinen actief. Als voorzitter zette hij met het bestuur de koers van de vereniging uit en zorgde voor een goede relatie met de gemeente Breda en andere relevante organisaties en personen. Daarnaast was hij ook graag bezig met de verspreiding van de jaarboeken en andere praktische zaken. Hij stond altijd klaar met woord en daad.
Op 9 juni 2015 nam Kees na zo’n 10 jaar afscheid als voorzitter van de vereniging en is hij tot erelid benoemd voor zijn vele verdiensten. Ook na zijn afscheid als voorzitter is hij de vereniging met raad en daad blijven bijstaan. We zijn hem daarvoor intens dankbaar. Kees overleed op 83-jarige leeftijd op 12 september 2024. Hij zal worden gemist. We wensen zijn nabestaanden veel sterkte toe.
